Γρεβενά – ΝΕΑ- ΕΙΔΗΣΕΙΣ – news- Grebena live GREVENA TV

O No 1 Ραδιοφωνικός σταθμός της Δυτικής Μακεδονίας με έδρα τα Γρεβενά

O Deliveras έγινε «Γρεβενιώτης»

Gazprom: ο πληγωμένος γίγαντας της Ρωσίας

Μάρτιος 31st, 2013 by Χρήστος Μίμης

Η μεγαλύτερη στον κόσμο εταιρεία παραγωγής φυσικού αερίου είναι προβληματική. Θα πρέπει να διαλυθεί, γράφει ο Economist.

Οι καλές εποχές για την Gazprom κάποτε έμοιαζε ότι δεν θα τελειώσουν ποτέ. Η μεγαλύτερη στον κόσμο εταιρεία παραγωγής φυσικού αερίου, που ιδρύθηκε από το παλιό σοβιετικό υπουργείο αερίου, απολάμβανε τις υψηλές τιμές του φυσικού αερίου επί χρόνια. Το αέριο έρεε κατά μήκος των αγωγών στην Ευρώπη- τα κέρδη επέστρεφαν. Η Gazprom άρχισε τις εργασίες της σε μια έδρα 1,9 δις δολαρίων στην Αγία Πετρούπολη και λειτούργησε ως ένα απύθμενο πορτοφόλι για τους κυβερνήτες της Ρωσίας. Ό,τι προβλήματα και αν αντιμετώπισε, μπορούσε να «πνιγεί στο χρήμα», όπως το έθεσε η Ναταλία Βόλκοβα της Νέας Οικονομικής Σχολής της Μόσχας.

Όλα αυτά πλέον απειλούνται. Τα γερασμένα κοιτάσματα αερίου της είναι σε παρακμή. Χάρη στην έκρηξη του σχιστόλιθου στην Αμερική, το φυσικό αέριο είναι πιο άφθονο στην παγκόσμια αγορά. Οι Ευρωπαίοι πελάτες της Gazprom συνειδητοποιούν ότι έχουν κι άλλες επιλογές. Οι τιμές που χρεώνει πέφτουν και μαζί τους και οι προοπτικές της επιχείρησης. Τα τόσα χρόνια εύκολου χρήματος έχουν κάνει την Gazprom δυσκίνητη. Δεσπόζει στην εγχώρια αγορά της, παράγοντας το 75% του φυσικού αερίου της Ρωσίας. Απολαμβάνει το μονοπώλιο των εξαγωγών. Μέχρι πρόσφατα, είχε μια στενή σχέση με τη δυτική Ευρώπη, όπου προμήθευε περίπου το 25% του φυσικού αερίου. Διατηρεί έναν ακόμη στενότερο έλεγχο στις χώρες του  πρώην σοβιετικού μπλοκ στην Ανατολική Ευρώπη. Για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα, αυτό προστάτεψε την Gazprom από τις μεταβολές στις παγκόσμιες αγορές φυσικού αερίου.

Η Gazprom δεν είναι μια κανονική εταιρεία. Εξυπηρετεί δύο κυρίους. Ως εταιρεία που εκδίδει μετοχές στους ξένους επενδυτές, θα πρέπει θεωρητικά να προσπαθεί να μεγιστοποιήσει τα κέρδη της σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Αλλά, εφόσον ανήκει κατά πλειοψηφία στο ρωσικό κράτος, έχει και πολιτικούς στόχους. Στην πράξη, εξυπηρετεί επίσης έναν κύριο πιο επιμελή από τους άλλους. Όταν ο πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν εδραίωνε την εξουσία του στις αρχές της δεκαετίας του 2000, έχτισε την Gazprom ως ένα κεντρικό όργανο του νέου κρατικού καπιταλισμού στη Ρωσία. Διόρισε συμμάχους τους στις κορυφαίες θέσεις. Χρησιμοποίησε την Gazprom ως εργαλείο της εξωτερικής πολιτικής, για παράδειγμα με την διακοπή του εφοδιασμού φυσικού αερίου στη Γεωργία, την Ουκρανία, τη Λευκορωσία και τη Μολδαβία κατά τη διάρκεια πολιτικών συγκρούσεων.

Οι βαθιές τσέπες της Gazprom έχουν βοηθήσει τον Πούτιν πολύ, επίσης, και στο εσωτερικό. Πουλά φυσικό αέριο στη Ρωσία φτηνά, έτσι ώστε οι φτωχοί να μην παγώνουν το χειμώνα. Παραδόξως για μια ενεργειακή εταιρεία, έχει αγοράσει τηλεοπτικούς σταθμούς και εφημερίδες, τα οποία είναι πλέον φιλικά προς το Κρεμλίνο. Όπως σχολιάζει ο Μιχαήλ Κρουτίκχιν της RusEnergy, μιας εταιρείας συμβούλων, «η Gazprom έχει ένα διαχειριστή: τον Πούτιν».

Με φίλους σε υψηλές θέσεις, η Gazprom απολάμβανε χαμηλούς φόρους και προνομιακή πρόσβαση σε κοιτάσματα. Όμως, το κόστος της είναι εκπληκτικά υψηλό. Ανταμείβει τα στελέχη της γενναιόδωρα: μια προσφορά το 2008, για παράδειγμα, περιελάμβανε σολάριουμ και μια ειδική μπανιέρα για τα άλογα. Επίσης, αγοράζει προμήθειες με έναν ιδιότυπο τρόπο. Το Peterson Institute for International Economics, ένα think-tank, εκτιμά ότι αν και η Gazprom δημοσίευσε ονομαστικά κέρδη 46 δις δολάρια το 2011, έχασε 40 δις δολάρια εξαιτίας της διαφθοράς και της αναποτελεσματικότητας.
Και ορισμένα σχέδια που προώθησε ο Πούτιν είναι αμφιβόλου οικονομικής αξίας. Για παράδειγμα, είναι απόλυτος σχετικά με την οικοδόμηση του αγωγού South Stream, αξίας 21 δις δολαρίων, μεταξύ της νότιας Ρωσίας και της Αυστρίας, μέσω της Ανατολικής Ευρώπης. Το έργο αυτό έχει πολιτική σημασία, επειδή θα παρακάμψει την προβληματική Ουκρανία ως την κυριότερη διέλευση του φυσικού αερίου προς την Ευρώπη. Όμως, λόγω των χαμηλών τιμών και της ζήτησης, είναι «εμπορική ηλιθιότητα», λέει ο Κρουτίκχιν. Το άνοιγμα το 2011 του Nord Stream, ενός υποθαλάσσιου αγωγού φυσικού αερίου στη Γερμανία, ήταν ένα διπλωματικό πραξικόπημα για τον Πούτιν, αλλά εξακολουθεί να υπολειτουργεί.

Αυτές τις μέρες, η Gazprom βρίσκεται σε μια πρωτόγνωρη κατάσταση: έχει περισσότερα προβλήματα και λιγότερα χρήματα για να τα καταπνίξει. Στις 4 Μάρτη οι  μετοχές της έφτασαν σε ιστορικό χαμηλό τετραετίας. Οι επενδυτές εκτιμούν ότι η  Gazprom αξίζει μόνο το ένα τρίτο απ’ όσο το 2008. Με τον υπολογισμό ενός broker,   η κεφαλαιοποίησή της αγοράς της από 110 δις δολάρια, είναι μόλις στο μισό της αξίας των στοιχείων του ενεργητικού της.

Αγωγοί και εξουσία

Το κεντρικό πεδίο μάχης για την Gazprom είναι η Ευρώπη, παραδοσιακό προπύργιό της και πηγή του 40% των εσόδων της. Η Gazprom παλεύει να διατηρήσει το παλιό σύστημα τιμολόγησής της, σύμφωνα με το οποίο οι μεγάλοι ευρωπαίοι πελάτες υπογράφουν μακροπρόθεσμες συμβάσεις που συνδέονται με την τιμή του πετρελαίου. Αλλά αυτοί οι πελάτες έχουν τώρα τη δυνατότητα να αγοράσουν υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG), που δεν χρειάζεται πλέον να εισάγει η Αμερική.

Το αέριο στην αγορά όψης είναι συχνά πολύ φθηνότερο από ό,τι το ρωσικό φυσικό αέριο που παραδίδεται στο πλαίσιο μακροπρόθεσμων συμβάσεων. Η Statoil της Νορβηγίας, η έξυπνη, κρατικά ελεγχόμενη εταιρεία ενέργειας, έχει μειώσει τις τιμές της και άρπαξε το μερίδιο αγοράς. Η Gazprom πρόσφερε μείωση των τιμών πάρα πολύ αργά και διστακτικά, κάτι που αναμένει ότι θα της κοστίσει φέτος 4,7 δις δολάρια. Η Citi, μια τράπεζα, υπολογίζει ότι κάθε πτώση στις ευρωπαϊκές τιμές του φυσικού αερίου του 1 δολαρίου ανά εκατομμύρια βρετανικές θερμικές μονάδες μειώνει τα κέρδη της Gazprom κατά 4 δις δολάρια. Τα διευθυντικά στελέχη της Gazprom ενεργούν σαν να πρόκειται για μια προσωρινή ενόχληση. Επιμένουν ότι το παλιό σύστημα τιμαριθμικής αναπροσαρμογής του πετρελαίου είναι εδώ και θα παραμείνει. Επειδή τόσοι πολλοί πελάτες της είναι συνδεδεμένοι με συμβάσεις, οι πλήρεις επιπτώσεις από το παγκόσμιο πλεόνασμα φυσικού αερίου στην βάση της Gazprom δεν θα γίνουν αισθητές αμέσως. Αλλά ήδη εμποδίζουν τις επενδύσεις. Τον περασμένο Αύγουστο η Gazprom και οι εταίροι της, η γαλλική Total και η Statoil της Νορβηγίας, αποφάσισαν να παγώσουν ένα κολοσσιαίο έργο ανοικτής θαλάσσης στη Θάλασσα του Μπάρεντς, που αποσκοπούσε στην παραγωγή του φυσικού αερίου που προορίζεται για εξαγωγή στην Αμερική.

Η τελική  απειλή για τον παλιομοδίτικο τρόπο που η Gazprom κάνει τις δουλειές της είναι νόμιμη. Η αντιμονοπωλιακή έρευνα που δρομολογήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ισχυρίζεται ότι η Gazprom χρησιμοποιεί τη δεσπόζουσα θέση της στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη για να περιορίσει τον ανταγωνισμό και να αυξήσει τις τιμές. Αν χάσει την υπόθεση, θα μπορούσε να της επιβληθεί πρόστιμο μέχρι και 14 δις δολάρια και να χάσει την ισχυρή δυνατότητά της να μπορεί να χρεώνει ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες περισσότερο από άλλες.

Μια δυσμενής απόφαση θα μπορούσε να απειλήσει και τη στρατηγική της να προσπαθεί να κυριαρχήσει στην ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου, έχοντας στην ιδιοκτησία της και τις προμήθειες και τα μέσα για τη διανομή τους. Η Gazprom έχει αγοράσει χωρίς να το κάνει ιδιαίτερα γνωστό, αγωγούς φυσικού αερίου και εγκαταστάσεις αποθήκευσης. Έχει προσπαθήσει να κάνει συμφωνίες, ενώ δανείζει χρήματα σε φτωχές ευρωπαϊκές επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας, προκειμένου να εξασφαλίσουν τα τέλη τους. Αν αυτή η στρατηγική πάψει να λειτουργεί, η Gazprom δεν θα είναι πλέον ένα τόσο ισχυρό εργαλείο εξωτερικής πολιτικής για το Κρεμλίνο.

Η ιστορία του Μίλερ

Για χρόνια, τα αφεντικά της Gazprom αρνούνταν τις απειλές για το επιχειρηματικό της μοντέλο. Ο Αλεξέι Μίλερ, διευθύνων σύμβουλος, αποκάλεσε την εκρηκτική αύξηση του φυσικού αερίου από σχιστόλιθο «μύθο». Τον τελευταίο καιρό, όμως, ο Πούτιν φαίνεται να έχει ξυπνήσει. Παραδέχθηκε ότι πέρυσι υπήρξε μια «πραγματική επανάσταση του σχιστόλιθου» και δήλωσε πως η Ρωσία πρέπει να βρει «αμοιβαία αποδεκτές μορφές συνεργασίας» με τους καταναλωτές.

Το μέλλον της Gazprom μπορεί να περιλαμβάνει πιο ισχυρό ανταγωνισμό ακόμα και στο εσωτερικό. Δύο εγχώριοι αντίπαλοι έχουν προκύψει: η Novatek, ένα παραγωγός φυσικού αερίου που ανήκει στον Γκενάντι Τιμτσένκο, παλιό γνώριμο του Πούτιν, και η Rosneft, μια κρατική εταιρεία πετρελαίου με επικεφαλής τον έμπιστο σύμβουλο του Πούτιν, Ιγκόρ Σέτσιν. Μαζί, οι επιχειρήσεις που δεν ανήκουν στην Gazprom αντιπροσωπεύουν πλέον το ένα τέταρτο του συνόλου της ρωσικής παραγωγής φυσικού αερίου. Η άνοδος των Novatek και Rosneft δεν δείχνουν ότι το Κρεμλίνο «έθεσε ως στόχο να δημιουργήσει ανταγωνισμό», λέει η Βόλτσκοβα, αλλά ότι αποφάσισε να μην τον μπλοκάρει, όπως θα έκανε παλιότερα.

Η Novatek, η οποία αναπτύσσει ένα τεράστιο κοίτασμα φυσικού αερίου στη χερσόνησο Γιαμάλ με την γαλλική Total, θέλει να ανακαλέσει το Κρεμλίνο το μονοπώλιο εξαγωγών της Gazprom. Καμία απόφαση δεν έχει ληφθεί ακόμη, αλλά το Κρεμλίνο θα μπορούσε να αποφασίσει να χαλαρώσει το μονοπώλιο με την απελευθέρωση των εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου, διατηρώντας παράλληλα την Gazprom ως τον μόνο εξαγωγέα των σωληνώσεων αερίου.

Βραχυπρόθεσμα, τα προβλήματα της Gazprom στην Ευρώπη θα μπορούσαν να την προστατεύσουν από τους εσωτερικούς αντιπάλους. Το Κρεμλίνο είναι πιθανό να αντιδράσει αμυντικά στην πίεση από τις σκληρές διαπραγματεύσεις με τους ευρωπαίους πελάτες και τις ρυθμιστικές αρχές. Μπορεί να επιλέξει να προστατέψει την Gazprom σε βάρος της Novatek και άλλων. Αλλά το γενικό μήνυμα είναι σαφές: η Gazprom δεν μπορεί να υπολογίζει ότι η πρωτοκαθεδρία της θα διαρκέσει για πάντα.

Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να σκεφτεί τι είδους εταιρεία θα είναι στα επόμενα χρόνια. Αν τα πράγματα δεν προχωρήσουν σύμφωνα με τον τρόπο της Gazprom, μπορεί να εξακολουθεί να απειλεί με την παρακράτηση προμηθειών. Ελπίζει να αποφευχθεί ένα τέτοιο σενάριο, λέει ο Σεργκέι Κόμλεφ του τμήματος εξαγωγών της Gazprom, αλλά η εταιρεία «έχει το δικαίωμα να μην παραδώσει φυσικό αέριο, αν δεν της αρέσει η τιμή». Η κίνηση αυτή όμως μοιάζει μάλλον με νταηλίκι και οι πελάτες θα ψωνίσουν από αλλού. Εκτός από την αγορά περισσότερου  LNG, ορισμένες χώρες της ΕΕ είναι πρόθυμες να αρχίσουν εξορύξεις στην επικράτειά τους. Η διερευνητική γεώτρηση προχωρά με γοργούς ρυθμούς στην ανατολική Ευρώπη, αν και η εξόρυξη εξακολουθεί να απαγορεύεται στη Γαλλία, τη Βουλγαρία και την Τσεχική Δημοκρατία.

Η Gazprom χρειάζεται επειγόντως να βρει δύο πράγματα: νέες πηγές φυσικού αερίου και νέες αγορές. Ούτε αυτό θα είναι εύκολο. Τα κοιτάσματά της μειώνονται. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, μια πλούσια παγκόσμια ομάδα του τομέα ενέργειας, υπολογίζει ότι οι παραγωγοί φυσικού αερίου της Ρωσίας πρέπει να δαπανήσουν 730 δις δολάρια μέχρι το 2035 μόνο για να αντικαταστήσουν την περισσότερη από την τρέχουσα παραγωγή τους των 655 δισ. κυβικών μέτρων το χρόνο. Αλλά ένα μεγάλο μέρος των 35 τρισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων των αποθεμάτων της Gazprom είναι σε ελάχιστα προσβάσιμα σημεία, όπως στη χερσόνησο Γιαμάλ, την Άπω Ανατολή και την Ανατολική Σιβηρία. Η Gazprom θα πρέπει να πληρώσει πολύ περισσότερα για να εξορύξει πάρει αυτό το αέριο από το έδαφος. Μπορεί να το κάνει αυτό; Οι οιωνοί δεν είναι καλοί.

Το 2011 επένδυσε 40 δις δολάρια με λίγο για να το κάνει. Η παραγωγή δεν έχει αυξηθεί από το 2001. Εν τω μεταξύ, η Gazprom έχει χάσει την τεχνολογική της πρωτοπορία.

Μερικοί γνώστες προβλέπουν ότι η εταιρεία θα είναι σε θέση να πουλά φυσικό αέριο σε υψηλές τιμές στην Ευρώπη για αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα ώστε να συγκεντρώσει τα απαραίτητα κεφάλαια για να επενδύσει στην ανάπτυξη νέων κοιτασμάτων. Αυτό ακούγεται αισιόδοξο. Αν η επιχείρηση είχε καλύτερη διαχείριση, θα είχε βρει τρόπους για να προωθήσει περισσότερο αέριο προς την Ασία, όπου οι τιμές είναι πολύ υψηλότερες από ό,τι στην Ευρώπη (πόσο μάλλον την Αμερική).

Ένας τρόπος θα ήταν να υγροποιήσει το φυσικό αέριο και να το μεταφέρει. Αλλά η Gazprom άργησε: παρά την άντληση του ενός έκτου του φυσικού αερίου στην παγκόσμια παραγωγή, είναι μόλις 20η στο εμπόριο υγροποιημένου φυσικού αερίου. Μια προγραμματισμένη εγκατάσταση υγροποιημένου φυσικού αερίου στο Βλαδιβοστόκ, αξίας 7 δις δολαρίων, θα βοηθήσει, αλλά η Gazprom θα πρέπει να επενδύσει δισεκατομμύρια για να αυξήσει την παραγωγή.

Ο άλλος τρόπος για να μεταφέρει αέριο στην Ασία θα ήταν μέσω αγωγού. Ο προφανής προορισμός είναι η Κίνα, η οποία βρίσκεται στο κατώφλι της Ρωσίας και είναι εν δυνάμει η μεγαλύτερη αγορά φυσικού αερίου στον κόσμο. Οι δύο χώρες διαφωνούν επί μια δεκαετία. Τον Φεβρουάριο αποκάλυψαν ότι είχαν συμφωνήσει σε όλα όσα σχετίζονται με τις εξαγωγές μέσω αγωγών εκτός από την τιμή. Η Κίνα έχει υπογράψει για την εισαγωγή φυσικού αερίου από την Κεντρική Ασία, την Αυστραλία, τη Μέση Ανατολή και τη Δυτική Αφρική. Σχεδόν παντού, στην πραγματικότητα, εκτός από τη Ρωσία. Η Κίνα αρνείται να πληρώσει τιμές Ασίας. Η  Gazprom δεν θα υποχωρήσει.

Η δημιουργία μιας πιο ευκίνητης και εμπορικής Gazprom θα απαιτούσε τεράστια πολιτική βούληση. Η εταιρεία έχει εμπόρους σε όλο τον κόσμο, οι οποίοι θα μπορούσαν να επωφεληθούν αν η Gazprom άρχιζε να παράγει LNG. Έχει ενσωματωμένα πλεονεκτήματα, όπως η πρόσβαση στα κάποτε παγωμένα δρομολόγια της Αρκτικής, για την διοχέτευση LNG. Θα μπορούσε ακόμη και να προσπαθήσει  να επιζητήσει περισσότερες επενδύσεις από μεγάλες εταιρείες πετρελαίου στον κόσμο, αν και μπορεί να προτιμούν να επενδύουν σε χώρες πιο εύκολες απ’ ότι η Ρωσία.

Η ορθολογική προσέγγιση, πολλοί αναλυτές συμφωνούν, θα ήταν να χωριστεί η επιχείρηση αγωγών της Gazprom από την παραγωγή και την πώληση του φυσικού αερίου. Αυτό θα εξασφαλίσει ότι τα οικονομικά παράλογα έργα των αγωγών δεν επιδοτούνται από τις εξαγωγές. Από εκεί και πέρα, η Gazprom θα μπορούσε πιθανότατα να ωφεληθεί με το διαχωρισμό της σε μεμονωμένους παραγωγούς φυσικού αερίου που θα ανταγωνιστούν στη συνέχεια για την εξαγωγή και την αγορά μικρότερων κοιτασμάτων κοντά σε υπάρχοντα ή αγωγούς. Τα πεδία αυτά έχουν άφθονο φυσικό αέριο, αλλά είναι πάρα πολύ μικρά για να ασχοληθεί η Gazprom μαζί τους. Λίγος ανταγωνισμός μπορεί να βοηθήσει στον έλεγχο του κόστους που διαφεύγει.

Η Gazprom εξακολουθεί να έχει πολλά πλεονεκτήματα, από τα τεράστια αποθέματα φυσικού αερίου ως τους πεινασμένους για αέριο γείτονες. Αλλά τα έχει αξιοποιήσει τόσο άτοπα που ένας αναλυτής παρομοιάζει την εταιρεία με «έναν δεινόσαυρο που κάνει αεριωθούμενα πατίνια». Προς το παρόν, μόνο ο Πούτιν μπορεί να το αλλάξει αυτό. Αν περιμένει, σύντομα ούτε αυτός ούτε η Gazprom δεν θα έχουν και πολλές επιλογές.

economist

This entry was posted on Κυριακή, Μάρτιος 31st, 2013 at 09:47 and is filed under ΑΡΘΡΟ, ΚΟΣΜΟΣ, ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. You can skip to the end and leave a response. Pinging is currently not allowed.

Leave a Reply

Do NOT follow this link or you will be banned from the site!